در ادامه بازديدی از کتابخانه مهندسی مواد در پالايشگاه آبادان به عمل آمد. کتابدار اين کتابخانه خانم دريسی پور به تنهايی اين کتابخانه را اداره ميکرد و اقتدار يک کتابدار علاقه مند را درآنجا نشان می داد. نظم و ظرافت و زيبايی در تمام کتابخانه به چشم می خورد. رده بندی کتابخانه کنگره بود و حتی سی ديها هم در قالب طرح کنگره رده بندی شده بودند. اين کتابخانه که نمادی از اداره کتابخانه توسط تک کتابدار بود به خيلی از کتابدارنماها نشان داد که ميتوان بدون غرولند کردن و قيم مابی برای کاربران به راهنمايی و هدايت مشتريان خود بپردازند. حتی اين کتابدار نقشه راهنمای کتابخانه را هم تهيه کرده بود. کاربران اين کتابخانه مهندسان پالايشگاه بودند. پس از اين کتابخانه- فرهنسگرای نفت و کتابخانه آن بازديد شد. مجموعه غنی از منابع داستانی و تاريخی و ادبی در اين کتابخانه وجود داشت که در نوع خود کم نظير بود. کتابداران  اين کتابخانه از روشهای رده بندی کلاسيک استفاده نمی کردند و روش خاص خودرا داشتند. چون بر مجموعه تسلط کافی داشتند.اين مساله نشان داد که در جاهايی که روشهای ديگر موجب بهره بری از منابع اطلاعاتی ميشود ميتوان از روشها هم برای رده بندی منابع استفاده نمود. در کنار مجموعه ادبی و تاريخی-فضايی هم به مطالعه کودکان و نقاشی کشيدن آنها اختصاص داشت که بسيار جذاب و ديدنی بود. بعد از بازديد از اين کتابخانه ها و بازگشت به تالار مهر نوبت به سخنرانی های آقای زين العابدينی و خانم مکتبی رسيد که در يادداشتهای بعدی به آن می پردازيم...

 

همايش کتابداران آبادان

هر جوينده اطلاعات نيازدارد تا با توانمنديهای خاصی در اقيانوس پرتلاطم اطلاعات به جستجو بپردازد و اطلاعات مناسب و با کيفيت خويش را به چنگ آورد. سواد اطلاعاتی قابليتی است که فرد را در دسترسی مفيد به اطلاعات-ارزيابی انتقادی آن و استفاده دقيق و خلاق از اطلاعات به دست آمده به منظور رفع نيازهای اطلاعاتی توانمند ميکند. با سواد اطلاعاتی کسی است که آموخته باشد چگونه بياموزد. پس از ايشان خانم مکتبی-دانشجوی دکترای کتابداری دانشگاه اهواز-درباره فرهنگنامه کودکان و نوجوانان به سخنرانی پرداخت. وی گفت اين فرهنگنامه نخستين کتاب مرجعی است که برای کودکان و نوجوانان ايرانی تاليف شده است. وی پس از تعريف کتاب مرجع-دايره المعارف و ارائه تاريخچه ای از دايره المعارف نويسی ويژگيهای فرهنگنامه کودکان و نوجوانان را برشمرد. برخی از اين ويژگيها عبارت بودنداز: مناسب بودن زبان-استفاده از تصاوير گويا-بهره گيری از مشاوران نوجوان-انتشار پيوستها برای به روزسازی فرهنگنامه. خان مکتبی بيان داشت که تاکنون ۹ جلد از فرهنگنامه با ۱۵۰۴ مقاله موجود در آن به چاپ رسيده است. پس ازسخنان ايشان از کليه سخنرانان با اهدای جوايزی تجليل شد. مراسم در ساعت ۱۷ به پايان رسيد و گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه چمران اهواز ساعت ۱۸آبادان را به مقصد اهواز ترک کرد.

اولين همايش کتابداران آبادان

 ...زمانی که در غرب از تمدن و تولید علم خبری نبود در ایران دانشمندانی بودند که ایران را از نظر علمی و فرهنگی به اوج رساندند. اما گذشت زمان و تحولات و حوادث مختلف، باعث نزول تولیدات علمی ایران گردید و غرب از ما پیش افتاد. باید درک کرد که تولید علم یک شبه صورت نمی گیرد.ما باید به خواندن عادت کنیم. هرگاه کتاب از زندگی ما حذف شود ما به بی سوادی کاربردی در پیشه خود مبتلا خواهیم شد. وی نقش کتابداران را در ترویج علم و دانایی محوری مهم دانست و بیان داشت البته تنها کتابداران تنها متولی عادت دادن کودکان و نوجوانان به مطالعه نیستند. والدین و معلمان و مسئولان نیز در این زمینه مسئولند.  وی در بخش سخنان خود درباره امانت بین کتابخانه ای صحبت کرد و بیشتر و اهمیت آنرا با توجه به اینکه هیچ کتابخانه ای قادر نیست همه منابع کتابخانه ای را تهیه نماید و ضرورتی هم به انجام این کار نیست، بیان نمود. وی پیشینه تاریخی امانت بین کتابخانه ای را مربوط به همکاری کتابخانه اسکندریه و پرگامون در دوران باستان دانست و گفت در آن زمان امانت بین کتابخانه ای براساس روابط مدیران بود و امروز بر اساس نیازاطلاعاتی کاربران. وی دوطرح امین و غدیر را در زمینه امانت بین کتابخانه ای معرفی کرد و مزایای عضویت در این طرحها را بیان نمود. دکتر عصاره اظهار داشت که بهتراست برای گسترش مجموعه، استفاده بهتر از منابع و صرفه جویی در هزینه ها فهرست مشترکی از موجودی کتابخانه های آبادان تهیه شود. همچنین خوب است که کتابخانه ها به طور کلی منابع متنوعی را تهیه نمایند تا برای کاربران مختلف به خصوص کودکان و نوجوانان جذبه و کشش داشته باشند. پس از سخنان خانم دکتر عصاره، و استراحت و پذیرائی ده دقیقه ای، فیلم بازسازی کتابخانه مرکزی کشاورزی در کرج و نیز فیلم تخریب یک کتابخانه و منابع آن و بازسازی مجدد آن نمایش داده شد. در فیلم نخست، مراحل بازسازی ساختمانی، وجین کتابها، بسته بندی آنها، انتقال آنها با کامیون به محل مورد نظر، ورود اطلاعات و قفسه گذاری و استفاده نهایی از کتابخانه نشان داده شد و مشخص گردید چه مشقاتی در این مراحل تحمل شده است. در فیلم دوم که بسیار برای هر کتابدار و کتابدوستی دردآور بود صحنه ای دلخراش ازبین رفتن کتابخانه ای براثر سیل نشان داده شد. بازهم با مشقات فراوان، کتابهای گل آلود، تمیز شدند، منابع جدید آورده شدند و کتابخانه به حالت اول درآمد و مجددا روح تازه ای در آن دمیده شد. پس از نمایش این فیلم، بازدیدی از نمایشگاه هنرهای تجسمی اداره ارشاد آبادان به عمل آمد...ادامه دارد.

فهرست نويسي مجلات الكترونيكي در OPAC

 

گروه كاري نشريات يا SWG براي اينكه مشخص كند كه كتابخانه ها چگونه مجلات الكترونيكي را براي كاربران خود دسترس پذيرتر مي سازند به صورت آنلاين يك بررسي را صورت داده است. اين كار در ماه اكتبر2005  و درچندين گروه بحث صورت گرفته است. هدف اين بود كه مشخص شود آيا اين كتابخانه ها مجلات الكترونيكي را در اوپك خود فهرست مي كنند يا خير. اين بررسي شش سوال سه قسمتي را در بر مي گرفت و براي گروههاي مختلفي همچون Autocat, Serialst و .. ارسال شد. پاسخها در 16 نوامبر2005 از 22 عضو كه عمدتا از كتابخانه هاي دانشگاهي بودند دريافت شد.

برخي از سوال و جوابها به شرح زير بودند. متن كامل را ميتوانيد از اينجا بخوانيد.

آيا ركوردهاي كتابشناختي مارك را براي مجلات الكترونيكي در اوپك خود به كار مي بريد؟

آيا اين ركوردها را براي استفاده محلي با افزودن نقاط دسترسي براي بخشها گسترش مي دهيد؟

اگر هم اوپك داريد و هم سياهه الفبايي مجلات الكترونيكي را نگهداري مي كنيد چگونه تفاوت اين دو را براي كاربران خود مشخص مي كنيد؟ برخي از اين پاسخها به اين ترتيب بودند:

اغلب كتابخانه ها مجلات الكترونيكي را در اوپك فهرست نويسي مي كردند برخي هم فقط به ارائه سياهه الفبايي مجلات اكتفا مي كردند.  چون هم كاملتر است و هم استفاده از آن براي كاربران ساده تر مي باشد. برخي هم در وب سايت خود يك فهرست موضوعي دارند كه در آن مجلات را بر حسب موضوع الفبايي كرده اند.

سخنراني دكترعصاره در هفته پژوهش

خانم دكتر عصاره پس از دكتر بيگدلي سخنران دوم بودند كه در زمينه ميزان همكاري بين نويسندگان مقالات در حوزه نجوم مقاله خود را ارائه دادند. ايشان ابراز داشتند كه با توجه به ميان رشته اي شدن رشته هاي مختلف علمي انزواي نويسندگان معنايي ندارد. وي در تحقيق خود قصد داشت تا دريابد آيا قانون بردفورد در حوزه مشاركت نويسندگان حاكم است؟ آيا اساسا بين نويسندگان رشته نجوم همكاري وجود دارد؟ ميزان همكاري كشورهاي مختلف در اين زمينه چگونه است؟ آيا گروههاي همكار غول آسا در حوزه نجوم وجود دارد؟ معدل تعداد نويسندگان گروهي چندنفر است؟ اين نويسندگان از كدام كشورها و چه حوزه هايي از نجوم هستند؟ و..

در مجموع از 419 مقاله بررسي مشخص شد كه در اين حيطه قاعده بردفورد حكم فرماست. تعداد اندكي از مقالات با همكاري تعداد بسيار زيادي از نويسندگان نوشته شده است. يك نويسنده در 7 مقاله حضور داشته است. امريكا-آلمان-چين-فرانسه و سوئد كشورهاي صدرنشين در زمينه همكاري با يكديگر بوده اند. به طور متوسط تعداد نويسندگان مقاله ها 6/6 نفر بود. تحقيق نشان داده است كه همكاري بين نويسندگان در حيطه نجوم رو به گسترش است.

 

نقش کتابدار در فرآيندهای سازمان

هفته گذشته يک سخنرانی علمی ديگر در دانشکده علوم تربيتی دانشگاه چمران اهواز برگزار شد. اين سخنرانی که توسط آقای عظيمی مربی گروه کتابداری ارائه شد در زمينه نقش کتابدار در سازمانها بود. وی در ابتدا تعاريفی از کتاب-کتابدار-اطلاعات-اطلاع رسانی-سازمان-تصميم گيری ارائه نمود و اين مفاهيم را از زمان پيدايش تا زمان حال مقايسه کرد. مثلا معنی کتاب که به معنای مجموعه ای از صفحه ای چوبی بود را با فرمتهای نوين کتاب مقايسه نمود. يا نقش کتابدار را وظيفه اش  امانت دادن و محافظت از کتابها تعريف شده بود با نقشهای متحول شده کنونی قياس کرد. پس از آن درباره سازمان و ويژگيهای آن مسائلی مطرح شد. وی بيان داشت که بايد در ابتدا يک سازمان و ويژگيهای آن را به خوبی شناسايی نمود. يک سازمان منابع و دارايی دارد که عبارتند از: منابع مالی-اطلاعاتی-عملياتی و کارکنان عملياتی. در مراحل تصميم گيری-برنامه ريزی و اجرا علاوه بر در اختيار داشتن عنصر حياتی اطلاعات بايد به اين عوامل ذکر شده نيز توجه شود. وی ويژگيهای اطلاعات در يک سازمان را به شرح زير برشمرد: درستی و صحت و اعتبار-جامعيت-به روز بودن-به هم فشردگی-ربط موضوعی داشتن-سازگاری با دانش. سپس وظايف فنی و تخصصی کتابدار و نيز وظايف سازمانی کتابدار در يک سازمان بيان و در مورد هريک به طور مفصل بحث شد. ادامه دارد...

كتابخانه ديجيتال جهانی

كتابخانه كنگره آمریکا برنامه‌اي را در دست اجرا دارد تا با همكاري كتابخانه‌هاي ديگر كشورها «كتابخانه ديجيتالي جهان» را راه‌اندازي كند. اين طرح با كمك 3 ميليون دلاري گوگل آغاز به كار خواهد کرد. به گزارش آسوشیتدپرس، جيمز بيلينگتن، کتابدار كتابخانه كنگره، مي‌گويد اين كتابخانه در پي جلب سرمايه‌هاي خصوصي بيش‌تر براي اين طرح چند زبانه است. مسؤولين كتابخانه كنگره اميدوارند در اين زمينه با كتابخانه‌هايي در چين، هند و كشورهاي جهان اسلام همكاري كنند.بنيان اصلي طرح، كتاب‌هاي موجود ديجيتالی‌‌شده در كتابخانه كنگره است. اين كتابخانه عهده‌دار طرح دانش‌نامه ديجيتالي امريكانا و همكاري‌هاي كتابخانه‌اي بين امريكا و كشورهاي برزيل، فرانسه، هلند، روسيه و اسپانيا نيز هست.بيلينگتن مي‌گويد:‌ «كتابخانه ديجيتالي جهان تلاشي است براي رفتن به فراسوي امريكا و اروپا ... به سوي فرهنگ‌هايي كه اكثريت جهان را تشكيل مي‌دهند».بيلينگتن براي نمونه به همكاري‌هاي كتابخانه كنگره و كتابخانه ملي مصر اشاره كرد كه باعث در دسترس قرار گرفتن مجموعه‌اي بي‌نظير از آثار علمي اسلامي سده‌هاي 10 تا 16 مي‌شود.
بيلينگتن يادآور شد موفقيت اين طرح بستگي زيادي به همكاري‌هاي همتايان این کتابخانه در ديگر كشورها دارد.